موسسه تحقیقات علوم دامی کشور علوم دامی 2588-6436 30 117 2018 02 20 Productivity and Efficiency Analysis of Poultry Products in Iran Provinces تحلیل و مقایسه بهره‌وری و کارایی عوامل تولید مرغ گوشتی در استان‌های کشور 77 94 116047 10.22092/asj.2018.116047 FA وحید برادران استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال یگانه قدسی کارشناسی ارشد، مهندسی صنایع گرایش مدیریت سیستم و بهره‌وری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال Journal Article 2016 11 28 Improving productivity in poultry industries as one of the major sub-sectors of agriculture sector is important. Studying and comparing productivity indicators in different provinces of the country help to plan more accurate and enhance productivity. In this study, appropriate indicators to measure the partial productivity (energy and raw materials) and total productivity factor in poultry farm production between 2000 and 2015 (sixteen years) are defined. Comparing measured indicators in sixteen years between Iran provinces is difficult. The exploratory factor analysis method is used to reduce dimensions of data and overcome the problem. Using factor analysis, data on productivity indicators for each province has been summarized in two factors in which the effect of time (years) has been removed. Clustering approach clusters provinces in terms of similarity productivity values. The results show, Bushehr, Zanjan, Sistan and Baloochestan and Kohkiluyeh and Boyerahmad provinces used the energy resources and Bushehr province mostly used the raw materials as well. Generally, Tehran province had the highest total productivity. At the end, we investigated the efficiency of each province in production of poultry products in clusters by Data Envelopment Analysis (DEA) method. ارتقاء بهره‌وری در صنعت طیور به عنوان یکی از زیر بخش‌های مهم و اساسی بخش کشاورزی اهمیت ویژه‌ای دارد. مطالعه و مقایسه بهره‌وری عوامل تولید در استان‌های مختلف کشور، زمینه برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای ارتقاء بهره‌وری را فراهم می‌کند. در این مقاله، شاخص‌های مناسب اندازه‌گیری بهره‌وری جزئی (انرژی و مواد اولیه) و کل عوامل تولید مرغ گوشتی طی سال‌های 79-94 (شانزده سال) تعریف و اندازه‌گیری شده است. مقایسه استان‌های کشور با شانزده مقدار بهره‌وری دشوار است. برای غلبه بر آن از خاصیت کاهش بُعد رویکرد روش تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شده است. به کمک روش تحلیل عاملی، داده‌های شاخص‌های بهره‌وری هر استان طی سال‌های مختلف در دو عامل خلاصه شده که در ‌آنها اثر زمان (سال‌ها) حذف شده است. رویکرد خوشه‌بندی، استان‌های کشور را از منظر تشابه مقادیر بهره‌وری دسته‌بندی می‌کند. نتایج نشان می‌دهد استان‌های بوشهر، زنجان، سیستان و بلوچستان و کلکیلویه‌وبویراحمد در استفاده بهره‌ورانه از منابع انرژی و استان بوشهر از جنبه استفاده بهتر از مواد اولیه نمونه‌های موفق هستند. در مجموع استان تهران بالاترین بهره‌وری استفاده از منابع تولید را دارد. در پایان نیز به ارزیابی کارایی استان‌های مختلف درون هرخوشه‌ با استفاده از روش تحلیل پوششی داده‌ها پرداخته شده است. https://asj.areeo.ac.ir/article_116047_5c5fea899ab2947e0bb2ed8016d73bf8.pdf