موسسه تحقیقات علوم دامی کشور علوم دامی 2588-6436 38 148 2025 11 22 The effect of different levels of branched-chain amino acids (L-valine, L-leucine and L-isoleucine) in low protein diets on performance, carcass characteristics and immune system in broilers تأثیر سطوح مختلف اسیدآمینه ‏های شاخه ‏دار (ال-والین، ال-لوسین و ال-ایزولوسین) در جیره ‏های کم پروتئین بر روی صفات عملکردی، خصوصیات لاشه و سیستم ایمنی در جوجه ‏های گوشتی 15 28 134334 10.22092/asj.2024.365937.2396 FA شهریار خلیل زاده گروه علوم دامی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران ابوالفضل زارعی گروه علوم دامی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران نیما ایلا گروه علوم دامی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران Journal Article 2024 05 29 The present study was conducted with the aim of the effect of different levels of branched-chain amino acids (BCAA) (L-valine, L-leucine and L-isoleucine) in low protein diets on performance, carcass characteristics and immune system in broiler chickens. For this purpose, a number of 480 one-day-old male and female broilers of Ross 308 strain with an average one-day weight of 42.75±0.47 g were used. This experiment was carried out as a factorial 3x2 in the form of a completely randomized design with 6 treatments and 4 replications. The experimental diets included three levels of BCAA (0, 10 and 20% higher than the standard) and two levels of crude protein (standard or 10% lower than the standard). The mutual effects of raw protein and BCAA showed that the use of 20% BCAA in the standard diet improves body weight gain and feed conversion ratio compared to the low protein diet with standard BCAA. Also, the level of 20% BCAA was able to compensate for the decrease in dietary protein, and the increase in body weight and feed conversion ratio were similar to the standard treatment. The level of 20% BCAA in the diet of broiler chickens increased the percentage of heterophils and the ratio of heterophils to lymphocytes compared to the low protein diet with standard branched amino acids (P<0.05). In general, it was found that BCAA supplementation is vital for improving carcass characteristics, immune system and performance of broiler chickens in low-protein diets. مطالعه حاضر با هدف تأثیر سطوح مختلف اسیدآمینه‏های شاخه‏دار (ال-والین، ال-لوسین و ال-ایزولوسین) در جیره‏های کم پروتئین بر روی صفات عملکردی، خصوصیات لاشه و سیستم ایمنی در جوجه‏های گوشتی انجام شد. بدین منظور از تعداد 480 قطعه جوجه گوشتی نر و ماده یک روزه سویه راس 308 با میانگین وزن یک روزگی 47/0±75/42 گرم استفاده شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل 3×2 در قالب طرح کاملا تصادفی با 6 تیمار و 4 تکرار اجرا شد. جیره‌های آزمایشی شامل سه سطح اسیدآمینه‏های شاخه‏دار (صفر، 10 و 20 درصد بالاتر از استاندارد) و دو سطح پروتئین خام (استاندارد یا 10 درصد کمتر از استاندارد) بودند. اثرات متقابل پروتئین خام و اسیدهای آمینه شاخه‌دار نشان داد که استفاده از 20 درصد اسیدهای آمینه شاخه‌دار در جیره استاندارد باعث بهبود افزایش وزن بدن و ضریب تبدیل خوراک در مقایسه با جیره کم پروتئین با اسیدهای آمینه شاخه‌دار استاندارد می‌شود. همچنین سطح 20 درصد اسیدهای آمینه شاخه‌دار قادر به جبران کاهش پروتئین جیره بود و افزایش وزن بدن و ضریب تبدیل خوراک مشابه تیمار استاندارد بود. استفاده از 20 درصد اسیدآمینه‏های شاخه‏دار در جیره باعث افزایش درصد لاشه و ران نسبت به سطح استاندارد شد (05/0>P). سطح 20 درصد اسیدهای آمینه شاخه‌دار در جیره‌ جوجه‌های گوشتی باعث افزایش درصد هتروفیل و نسبت هتروفیل به لنفوسیت در مقایسه با جیره کم پروتئین با اسیدهای آمینه شاخه‌دار استاندارد شد (05/0>P). به طور کلی مشخص شد که مکمل اسیدهای آمینه شاخه‌دار برای بهبود خصوصیات لاشه، سیستم ایمنی و عملکرد جوجه‌های گوشتی در جیره‌های کم‌پروتئین حیاتی است. https://asj.areeo.ac.ir/article_134334_80fe661ec54e113a7ecc0864baaadf53.pdf