نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی- سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی-کرج-ایران

2 دانشیار موسسه آموزش و ترویج کشاورزی- مرکز آموزش عالی امام خمینی -سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی-کرج-ایران

چکیده

انرژی به شکل‌های مختلف در صنعت پرورش گاو شیری استفاده می‌شود و در فرآیند تولید شیر به دلایل مختلف هدر می‌رود. دامداران با به‌کارگیری روش‌های مختلف تولید، در کارایی انرژی واحد تولیدی‌شان نقش اساسی دارند. این تحقیق در سال 1402 در استان‌ تهران با هدف تعیین شاخص‌های انرژی مصرفی انجام شد. اطلاعات به روش پرسشنامه‌ای و مطالعات اسنادی و نمونه‌گیری به‌صورت تصادفی از واحدهای مختلف گاوداری شیری انجام گرفت و کلیه فعالیت‌های انجام شده در طول سال یادداشت‌برداری شد. شاخص‌های انرژی شامل افزوده خالص انرژی، کارایی انرژی مصرفی، بهره‌وری انرژی و شدت انرژی تعیین شد. نتایج نشان داد که مقدارکل انرژی ورودی 75/172851 مگاژول بازاء هر رأس دام می باشد و بیشترین سهم انرژی نهاده‌های مصرفی را خوراک دام با 36/72 درصد داشت. در بین خوراک‌های عمده مصرفی گاو شیری، کنسانتره، یونجه، ذرت و کاه گندم به‌ترتیب سهم 87/40، 20/11، 01/20 و 28/0 درصد از کل انرژی مصرفی داشتند. مقدار کل انرژی ستانده 482/36886 مگاژول بازاء هر رأس دام بدست آمد که بیشترین سهم را شیر تولیدی با 02/87 درصد از کل انرژی ستانده داشت. کارایی مصرف انرژی، خالص انرژی، بهره‌وری انرژی و شدت انرژی به‌ترتیب 21/0، 27/135965- مگاژول بازاء هر رأس دام، 067/0 کیلوگرم بر مگاژول و 94/14 مگاژول بر کیلوگرم تعیین گردید. نتایج تحقیق نشان داد به منظور افزایش بهره‌وری انرژی در واحدهای پرورش گاو شیری، می‌بایست در زمینه مدیریت مناسب تولید، بازیافت پسماند، تقسیط جیره و کاهش ضایعات خوراک بیشترین اقدام را نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

بی‌نام.(1401). آمارنامه‌کشاورزی(جلد دوم). وزارت جهادکشاورزی، معاونت برنامه‌ریزی و اقتصادی. مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات.
فتحی، ر.، قاسمی نژاد رائینی، م. و حسام پور، ر. (1402). ارزیابی و بهینه سازی شاخص‌های انرژی و زیست‌محیطی با استفاده از ارزیابی چرخه حیات و تحلیل پوششی داده‌ها (مطالعه موردی: گاوداری‌های صنعتی شمال خوزستان(. نشریه ماشین‌های کشاورزی، جلد 31 ، شماره 4.
مولایی، م. و ثانی، ف. (1396). ارزیابی تاثیر آلاینده‌های زیست‌محیطی بر کارایی فنی گاوداری‌های شیری شهرستان سراب به روش تحلیل مرزتصادفی. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی،48(1): 42-35.
 نبی‌پور افروز، ح.، عابدی فیروزجایی، ر.  و لقمانپور زرینی، ر . (1395). محاسبه شاخص‌های مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه‌ای در سالن‌های پرورش گاو شیری (مطالعه موردی: استان اصفهان). اولین همایش ملی یافته های نوین در علوم کشاورزی،محیط زیست و منابع طبیعی پایدار، کرمان، ص107.
واحدی، ع. و یونسی الموتی، م. (1395). اندازه‌گیری شاخص‌های انرژی تولید مرغ گوشتی استان البرز. تحقیقات سامانه‌ها و مکانیزاسیون کشاورزی،17(67): 54-41.. doi: 10.22092/erams.2017.112999
واحدی، ع.، یونسی الموتی، م.، حیدری سلطان آبادی، م. و ظریف نشاط، س. 1402. بررسی الگوی مصرف انرژی و  بهره‌وری آب در واحدهای پرورش گاو شیری به منظور ارائه راهکارهای بهینه‌سازی کارایی انرژی به روش تحلیل پوششی داده‌ها. سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، گزارش نهایی با شماره ثبت 64628.
Burhan, O., Akcaoz, H. & Cemal. F. (2004). Energy input–output analysis in Turkish agriculture. Renewable Energy, 29, 39–51.
Demircn, V., Binici, T. & Zulauf, C.R. (2010). Assessing pure technical efficiency of dairy farms in Turkey. Agricultural Economics, 56, 141-148.
Erdal, G., Esengun, K., Erdal, H., & Gunduz, O. (2007). Energy use and economic analysis of sugar beet production in Tokat province of Turkey. Energy, 32, 35-41.
Frorip, J., Kokin, E., Praks, J., Poikalainen, V., Ruus, A., Veermäe, I., Lepasalu, L., Schäfer, W., Mikkola, H., & Ahokas, J. (2012). Energy consumption in animal production – case farm study. Agronomy Research, Biosystem Engineering: Special Issue, 1, 39-48.
Ghasemi Mobtaker, H., Mohammadi, A., Rafiee, S., Keyhani, A. & Akram, A. (2010). Sensitivity analysis of energy inputs for barley production in Hamedan Province of Iran. Agriculture Ecosystems and Environment, 137, 367–372.
Gaillard, G., Crettaz, P., & Hausheer, J. (1997). Umweltinventar der landwirtschaftlichen Inputs im Panzenbau. FAT 46 Schri; enreihe der Eidg. Forschungsanstalt für Agrarwirtscha; und Landtechnik CH-8356 Tänikon TG.
Heidari, M. D., Omid., M. & Akram, A. (2011). Energy efficiency and econometric analysis of broiler production farms. Energy, 36, 6536-6541.
Kitani, O. (1999). CIGR Handbook of Agricultural Engineering, Energy and Biomass Engineering. Vol. 5. ASAE publication, St Joseph
Kraatz, S.(2012). Energy intensity in livestock operations – Modeling of dairy farming systems in Germany. Agricultural Systems, 110, 90–106.
Meul, M., Nevens, F., Reheul, D., & Hofman, G. (2007). Energy use efficiency of specialised dairy, arable and pig farms in Flanders. Agriculture Ecosystems and Environment, (119) 1, 135-144.
Ozkan B, Akcaoz H. & Fert C.(2004). Energy input output analysis in Turkish agriculture. Renewable Energy, (29)1: 39–51.
Pishgar, S. H., Keyhani, A., Rafiee, S., & Sefeedpary, P. (2011). Energy use and economic analysis of corn silage production under three cultivated area levels in Tehran province of Iran. Energy, 36, 3335-3341.
Sainz, R.D. (2003). Livestock-environment initiative fossil fuels component: Framework for calculating fossil fuel use in livestock systems. Retrieved from www.fao.org.
Tabatabaeefar, A., Emamzadeh., H. Ghasemi Varnamkhasti., M. Rahimizadeh R., & Karimi, M.(2009). Comparison of energy of tillage systems in wheat production. Energy, 34, 41–45.
Tsatsarelis, C.A. & Koundouras, D.S. (1994). Energetics of baled alfalfa hay production in northern Greece. Agriculture Ecosystems and Environment, (49) 2,123–130.
Yilmaz, I., Akcaoz, H., & Ozkan, B. (2005). An analysis of energy use and input costs for cotton productionin Turkey. Renewable Energy, 30, 145-155.