آگاه، م. ج.، بوستانی، ع.، آقاشاهی، ع. ر.، کریمی، ع. ح.، علیزاده قمصری، ا. م.، هاشمی، م. ر. و ابرقویی، م. ج. (1401). اثرات جایگزینی دانه ذرت با تریتیکاله بر عملکرد، صفات کیفی تخم و برخی فراسنجه‏های بیوشیمیایی سرم خون بلدرچین‏ ژاپنی مولد. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی موسسه تحقیقات علوم دامی. 40 صفحه.

آگاه، م. ج.، بوستانی، ع.، رحمانی، ر.، نوراللهی، ح.، هاشمی، م.، جوکار، ل.، ایزدی، غ. ح.، موثقی، س.، جزایری، س. ع. و مشتاقیان، ع. م. (1398). مقایسه اثر مکمل پروبیوتیک مولتی بهسیل با پروبیوتیک تجاری متداول در بازار بر عملکرد، فراسنجه­های خونی، خصوصیات کیفی تخم مرغ، میزان کلسترول زرده تخم مرغ و سیستم ایمنی مرغان تخم­گذار. گزارش نهایی پروژه تحقیقاتی موسسه تحقیقات علوم دامی. 47 صفحه.

آگاه، م. ج.، هاشمی، س. م. ر.، نوراللهی، ح.، هاشمی، م. و موثقی، س. (1397). عملکرد، ویژگی­های لاشه و برخی از فراسنجه­های دستگاه گوارش جوجه­های گوشتی تغذیه شده با جیره­های برپایه ذرت و دانه تریتیکاله با و یا بدون افزودن مکمل آنزیمی. تحقیقات تولیدات دامی دانشگاه گیلان. 2: 46-35.

حسینی، س.م.، موسوی، س.ن. و حسینی، س.ع. (1398). اثرات فرم خوراک، پروبیوتیک و آنزیم در جیره‌های بر پایه تریتیکاله بر عملکرد، جمعیت میکروبی، ویسکوزیته، pH محتویات هضمی و ریخت شناسی روده جوجه‌های گوشتی. نشریه پژوهش و سازندگی. 123: 284-271.

رونالد دی. کی. (1370). ترجمه: محمدرضا ارسلان‌بد. مدیریت واحدهای کشاورزی و دامپروری (جلد اول)، انتشارات دانشگاه ارومیه. ص. 272-243.

زرقی، ح.، گلیان، ا.، کرمانشاهی، ح.، راجی، ا. ر. و هروی، ع. ر. (1390). اثر سطوح تریتیکاله و مکمل آنزیمی در جیره آغازین بر عملکرد، مورفولوژی دستگاه گوارش و متابولیت های خونی جوجه های گوشتی. نشریه پژوهش های علوم دامی ایران. 4: 334-324.

شاکری، ع. (1389). اقتصاد کلان، نظریه ها و سیاست ها (جلد اول)، انتشارات رافع، تهران. ایران. ص. 125-95.

گلیان، ا. ف.، سالار معینی، ف. م. و مطهری، م. (1388). تغذیه طیور. چاپ چهارم. انتشارات شرکت پژوهش و توسعه کشاورزی کوثر.

نعمتی، م. ح.، اوصانلو، ن. و نوبخت، ع. (1394). اثر استفاده از دانه تریتیکاله خام و عمل آوری شده بر عملکرد و مورفولوژی مخاط روده کوچک جوجه های گوشتی. نشریه علوم دامی. 28: 94-83.

نوراللهی، ح.، آگاه، م. ج.، صلح جو، ا.، هاشمی، م. و هاشمی، م. و. (1396). تأثیر سطوح مختلف دو رقم جدید دانه تریتیکاله در جیره غذایی بر عملکرد و خصوصیات لاشه جوجه­های گوشتی. نشریه پژوهش و سازندگی. 115: 78-69.

Ahiwe, B.U., Omede, A.A., Abdallh, M.B. and Iji, P.A. (2018). Managing dietary energy intake by broiler chickens to reduce production costs and improve product quality. Animal Husbandry and Nutrition. 115, 145.

Alijosius. S., Svirmickas, G.J., Gruzauskas, R., Dauksiene, A., Sasyte, V., Raceviciute Stupeliene, A. and Kliseviciute, V. (2016). The Application of triticale in nutrition of broiler chickens. Veterinary and Zootechnics. 73 (95).

Al-Natour, M.Q. and Alshawabkeh, K.M. (2005). Using varying levels of formic acid to Limit growth of salmonella gallinarum in contaminated broiler feed. Asian-Australas. Journal of Animal Science. 18: 390-395.

AOAC. (2005). Official methods of analysis, 18^th Edition. Association of Official Analytical Chemists. AOAC International, Arlington VA.

Asker, N.E., Emam, R.M., Farahat, G.S. and Bahnas, M.S. (2010). Effect of substitution yellow corn by triticale grains on productive performance of two broiler strains. Egyption Journal Nutrition and Feeds. 14 (2): 251-265.

Babi´c, V., Rajˇci´c, V. and Duri´c, N. (2021). Economic significance, nutritional value and application of triticale. Agricultural Economics. 68: 1089–1107.

Bakhtiyari Moez, N., Mirzaie Goudarzi, S., Saki, A.A. and Ahmadi, A. (2020). Effect of ground or Whole Wheat and triticale on productive performance, egg quality, gastrointestinal tract traits and nutrient digestibility of laying Japanese quals. Iranian Journal of Applied Animal Science. 10 (2): 355-363.

Başer, E. and Yetişir, R. (2014). Effects of triticale replacement without any enzymes on carcass performance of broiler chickens. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences. 2.

Bedford, M.R. (1995). Mechanism of action and potential environmental benefits from the use of feed enzymes. Animal Feed Science and Technology. 53: 145-155.

Bedford, M.R. (2000). Exogenous enzymes in monogastric nutrition-their current value and future benefits. Animal Feed Science and Technology. 86:1-13.

Boros, D. (2002). Physico-chemical indicators suitable in selection of triticale for high nutritive value. In E. Arseniuk, ed. Proc. 5th Int. Triticale Symp., Radzikow, Poland, Vol. I, p. 239. Radzikow, Poland, Plant Breeding and Acclimatization Institute.

Brenes, A., Smith, M., Guenter, W. and Marquardt, R.R. (1993). Effect of enzyme supplementation on the performance and digestive tract size of broiler chickens fed wheat and barleybased diets. Poultry Science. 72: 1731-1739.

Coblentz, W.K., Ottman, M.J. and Kieke, B.A. (2022). Effects of harvest date and growth stage on triticale forages in the southwest United States: Agronomic characteristics, nutritive value, energy density, and in vitro disappearance of dry matter and fiber. Journal of Animal Science. 100: 1–16.

Corrier, D.E., Hinton, A., Ziprin, R.L., Beier, R.C. and DeLoach, J.R. (1990). Effect of dietary lactose on cecal pH, bacteriostatic volatile fatty acids, and Salmonella typhimurium colonization of broiler chicks. Avian Diseases. 34: 617–625.

Ebrahimi, E., Sobhani Rad, S. and Zarghi, H. (2017). Effect of triticale level and exogenous enzyme in the grower diet on performance, gastrointestinal tract relative weight, jejunal morphology and blood lipids of Japanese quail (Coturnix coturnix Japonica). Journal of Agriculture Science and Technology. 19: 569-580.

Engberg, R.M., Hedemann, M.S. and Jensen, B.B. (2002). The influence of grinding and pelleting og feed on microbial composition and activity in the digestive tract of broiler chichens. British Poultry Science. 44: 569-579.

Janssen, W.M.M.A. (1989). European Table of Energy Values for Poultry Feedstuffs. 3rd ed. Beekbergen, Netherlands: Spelderholt Center for Poultry Research and Information Services.

Kasmani, F.B. and Mehri, M. (2015). Effects of a multi-strain probiotics against aflatoxicosis in growing Japanese quails. Livestock Science. 177: 110-116.

Korver, D.R., Zuidhof, M.J. and Lawes, K.R. (2004). Performance Characteristics and Economic Comparison of Broiler Chickens Fed Wheat and Triticale-Based Diets. Poultry Science. 83(5): 716-725.

Lim, C., Poaty Ditengou, J., Ryu, K., Ku, J., Park, M., Whiting, I.M. and Pirgozliev, V. (2021). Effect of maze replacement with different triticale levels on layers production performance, egg quality yolk fatty acid profile, and blood parameters. Journal of Animal and Feed Science. 30 (4): 360-366.

50. Abdelrahman, M., M. Alomary, A. and Al-Hamadani, M. (2008). Use of triticale grains in broiler chick diets containing dry fat. Emirates Journal of Food and Agriculture. 20 (2): 41-50.

Mierliță, D. (2008). Triticale use in broiler chicken diets and its effect on production and economic efficiency fattening. Bulletin UASVM Animal Science and Biotechnologies. 65: 1-2.

NRC (National Research Council). (1989). Triticale: a promising addition to the world’s cereal grains. National Academy Press. Washington, DC, USA,

Osek, M., Milczarek, A., Janocha, A. and Swinarska, R. (2010). Effect of triticale as a partial or complete wheat and maize substitute in broiler chicken diets on growth performance, slaughter value and meat quality. Annals of Animal Science. 10 (3): 275–283.

Partridge, G. and Wyatt, C. (1995). More flexibility with new generation of enzymes. World Poultry. 11: 17-21.

Poaty Ditengou, J.I.C., Ahn, S.I., Cho, S., Chae, B., Hirwa, F., Cheon, I. and Choi, N.J. (2024). Factors Influencing the Effects of Triticale on Laying Hens’Performance: A Meta-Analysis. Applied Science. 14: 5745. https://doi.org/10.3390/app14135745.

Pond, W.G., Church, D.C. and Pond, K.R. (2004). Basic Animal Nutrition and Feeding. Edition: 5th. Wiley, 608 pages.

Reis, M.P., Fassani, E.J., Garcia Junior, A.A.P., Rodrigues, P.B., Bertechini, A.G., Barrett, N., Persia, M.E. and Schmid,. C.J. (2017). Effect of Bacillus subtilis (DSM 17299) on performance, digestibility, intestine morphology, and pH in broiler chickens. Journal of Applied Poultry Research. 26: 573–583. http://dx.doi.org/10.3382/japr/pfx032

Sakamoto, K., Hirose, H., Onizuka, A., Hayashi, M., Futamura, N., Kawamura, Y. and Ezaki, T. (2000). Quantitative study of changes in intestinal morphology and mucus gel on total parenteral nutrition in rats. Journal of Surgical Research. 94: 99-106.

SAS. (2008). Statistical Analysis Systems. Version 9.2. Cary, NC: SAS Inst. Inc.

Svihus, B. (2014). Function of the digestive system. Journal of Applied Poultry Research. 23: 306-314.

Van Barneveld, R.J. and Cooper, K.V. (2002). Nutritional quality of triticale for pigs and poultry. In E. Arseniuk, ed. Proc. 5th Int. Triticale Symp., Radzikow, Poland, Vol. I, p. 277. Radzikow, Poland, Plant Breeding and Acclimatization Institute.

Wang, Z.R., Qiao, S.Y., Lu, W.Q. and Li, D.F. (2005). Effects of enzyme supplementation on performance, nutrient digestibility, gastrointestinal morphology and volatile fatty acid profiles in the hindgut of broilers fed wheat based diets. Poultry Science. 84: 875-881.

Wroblewska, P., Hikawczuk, T., Szuba-Trznadel, A., Wiliczkiewicz, A., Zinchuk, A., Rusiecka, A. and Laszki-Szczachor, K. (2024). Effect of triticale grain in diets on performance, development of gastrointestinal tract and microflora in crop and ileum of broiler ckickens. Microorganisms. 12, 1239.

Wróblewska, P., Hikawczuk, T., Szuba-Trznadel, A., Wiliczkiewicz, A., Zinchuk, A., Rusiecka, A. and Laszki-Szczachor, K. (2024). Effect of Triticale Grain in Diets on Performance, Development of Gastrointestinal Tract and Microflora in Crop and Ileum of Broiler Chickens. Microorganisms. 12: 1239. https://doi.org/10.3390/microorganisms12061239.

Wu, Q.J., Wang, L.C., Zhou, Y.M., Zhang, J.F. and Wang, T. (2013). Effects of clinoptilolite and modified clinoptilolite on the growth performance, intestinal microflora, and gut parameters of broilers. Poultry Science. 92: 684–692.

Zarghi, H. and Golian, A. (2009). Effect of triticale replacement and enzyme supplementation on performance and blood chemistry of broiler chickens. Journal of Animal and Veterinary Advances. 8: 1316-1321.

Zarghi, H., Golian, A., Kermanshahi, H., Raji, A.R. and Heravi Moussavi, A.R. (2010). The effect of triticale and enzyme in finisher diet on performance, gut morphology and blood chemistry of broiler chickens. Journal of Animal and Veterinary Advances. 9 (17): 2305-2314.