نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قم، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قم، ایران.

2 کارشناس اداره امور عشایری استان قم، قم ، ایران

3 موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

4 موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

چکیده

تحقیق حاضر با هدف بررسی بازده تولیدی و تولیدمثلی گوسفندان زندی و کلکوهی در سامانه عشایری استان قم انجام شد. به این منظور صفات تولیدی و تولیدمثلی دام در 11 گلۀ گوسفند زندی و 15 گلۀ گوسفند کلکوهی به مدت یک سال ثبت و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. درصد زایش، درصد تولید بره، درصد دو قلوزایی و درصد تلفات بره‌ها قبل از شیرگیری درگوسفند زندی به ترتیب 11/7±30/90، 78/1±71/107، 07/3±40/15 و 36/4±63/10 و در گوسفند کلکوهی به ترتیب 41/10±52/91، 59/0±63/102، 16/2±27/5 و 61/7±84/21 برآورد گردید. مجموع وزن بره از شیرگرفته به ازای هر رأس میش زایش کرده در گله‌های زندی و کلکوهی به ترتیب 56/20 و 91/14 کیلوگرم برآورد شد. عشایر پرورش دهنده گوسفند زندی و کلکوهی به‌ترتیب به مدت 85/4 و 45/5 ماه از سال خوراک مورد نیاز دام خود را خریداری می‌نمودند. خلوص نژاد در اغلب گله‌های عشایری به‌ویژه گله‌های کلکوهی در معرض تهدید قرار داشت و فراوانی دام آمیخته در گوسفندان کلکوهی و زندی 3/33 و 3/24 درصد برآورد شد. به طورکلی، عملکرد تولیدی و تولید مثلی گله‌های عشایری پرورش دهنده گوسفند زندی نسبت به گوسفند کلکوهی بهتر بود، اما محدودیت‌های محیطی به‌ویژه کمبود خوراک و تلفات قابل توجه بره‌ها در طول سال بر بازده تولیدی و تولید مثلی تمام گله‌های عشایری استان تأثیر منفی داشت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

ابراهیمی، م.ع. و نصیری، پ. (1391). روش های پیشرفته آماری در علوم زیستی و کشاورزی. انتشارات یادواره کتاب، ص312.
ارزانی، ح.، ادنانی، س.م.، بشری، ح.، سادات عظیمی، م.، باقری، ح.، اکبرزاده، م. و کابلی، س.ح. ( 1386). پایش پوشش گیاهی و تولید مراتع استپی استان قم طی یک دوره شش ساله. مجله تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 4(13): 18-25.
بنایی، ع. (1390). شناختنامه قم، جلد پنجم، بخش دوم، انتشارات نور مطاف، قم، ص 454.
پاپی، ن.، اسماعیل­خانیان، س.، صادقی­پناه، ا.، جواهری بارفروشی، ه.، اسدزاده، ن.، جلوخانی، ص.، بانه، ح.، افشار، م.، موسوی پور، س.ف.، کمالپور، م.، نعمتی، س. ا.، زکی زاده چوبتراش، س.، علیمحمدی، س.ج.، آهنگری، م. و ناجی زواره ، ا . (1399). ثبت و پایش گوسفند زل، گزارش نهایی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج، ایران. شماره ثبت 57730. ص 58.
حبیبیان، س.م.، بارانی، ح.،  عابدی سروستانی، ا. و سپهری، ع. (1397). بررسی تطبیقی وابستگی دام به مرتع در شرایط خشکسالی و ترسالی (مطالعه موردی: ایل قشقایی-طایفه شش بلوکی). علوم محیطی سال پنجم. 1: 81-96.
خالداری، م. (1393). کتاب اصول پرورش گوسفند و بز(چاپ پنجم). انتشارات سازمان جهاد دانشگاهی تهران. ص 288.
خجسته کی، م.، عباسی، م.ع.، وطنخواه، م.، ساورسفلی، س.، سوری، ن.م.، صیادنژاد، م.ب. و اردوخانی، م.ر. (1393). تعیین اهداف اصلاحی در گوسفند زندی، گزارش نهایی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج. ایران. شماره ثبت 46406. ص65.
عزیزی، ر.ع.، بنابازی، م.ح.، اسماعیل­خانیان، س.، صادقی­پناه، ا.ح.، قره داغی، ع.­ا.، اسدزاده، ن.، جلوخانی، ص.، بانه، ح. و افزار، ف. (1396). ثبت و پایش جمعیت گوسفند کلکوهی، گزارش نهایی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، کرج. ایران. ص 57.
لاهوتی، م.، کفیل زاده، ف. و عزیزی، ر.ع. (1387). مقایسه عملکرد پروار بره‌های نر سه نژاد گوسفند زندی، کلکوهی و فراهانی در استان مرکزی. مجموعه مقالات سومین کنگره علوم دامی کشور. مشهد. ایران.
معتمدی، ج. (1390 ). ارائه مدل برآورد ظرفیت چرای کوتاه مدت و بلندمدت برای تعادل دام و مرتع. رساله دکتری مرتع داری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران. 250 صفحه.
Akat, O. and Akif Cam, M. (2024). Production, reproduction and some adaptation characteristics of Romanov sheep raised under humid temperate climate. Animal Science Journal. 95: e13984.
Anel, L., Kaabi, M., Abroug, B., Alvarez, M., Anel, E., Boixo, J.C., de la Fuente, L.F. and de Paz, P. (2005). Factors influencing the success of vaginal and laparoscopic artificial insemination in Churra ewes: a field assay. Theriogenology. 63(4):1235-1247, 0093-691X
Ayele, Sh. and Urge, M. (2019). Productive and reproductive performance of indigenous sheep in Ethiopia: a review. Open journal of animal science. 9: 97-120.
Fukui, Y., Kohno, H., Okabe, K., Katsuki, S., Yoshizawa, M., Togari, T. and Watanabe, H. (2010). Factors affecting the fertility of ewes after intrauterine insemination with frozen-thawed semen during the non-breeding season. Journal of Reproduction and Development. 56: 460-466.
Gani,F and Niar, A. (2021). Reproductive characteristics of local sheep breeds in the Saharan region of bechar in Alderia. Animal science and Biotechnologies. 54(1):86-89.
Ghafouri-Kesbi, F., Abbasi, M.A., Afraz, F., Babaei, M., Baneh, H. and Abdollahi Arpanahi, R. (2011). Genetic analysis of growth rate and Kleiber ratio in Zandi sheep. Trop Anim Health Prod. 43: 1153–1159.
Husein, M.Q. and Ababneh, M.M. (2008). A new strategy for superior reproductive performance of ewes bred out-of-season utilizing progestagen supplement prior to withdrawal of intravaginal pessaries. Theriogenology. 69: 376- 383.
Mohammadi, K., Beygi Nassiri, M.T.,  Fayazi, J. and Roshanfekr, H. (2010). Effects of Environmental Factors on Pre-Weaning Growth Traits in Zandi Lambs. Journal of Animal and Veterinary Advances. 9(5): 903-906.
Mohammadi, H., Moradi Shahrebabak, M., Moradi Shahrebabak, H. and Vatankhah, M. (2012). Estimation of genetic parameters for reproductive traits in Zandi sheep using linear and threshold models. Czech journal of Animal Science. 7: 382-388.
Senemari, M., Kalantar, M., Khalajzadeh, S. and Gholizadeh, M. (2011). Genetic and phenotypic parameters of body weight in Zandi sheep. African Journal of Biotechnology. 10(68): 15444-15449.
Yue, D., Yan, L., Luo, H., Xu, X. and Jin, X. (2010). Effect of Vitamin E supplementation on semen quality and the testicular cell membranal and mitochondrial antioxidant abilities in Aohan fine-wool sheep. Animal Reproduction Science. 118(2-4): 217-222.