نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• الهه رستم زاده مهدابی ¹
• حمیدرضا سیدآبادی ²
• شعله قربانی ²

¹ پژوهشگر، بخش تحقیقات بیوتکنولوژی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

² دانشیار، بخش تحقیقات بیوتکنولوژی، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

چکیده

چکیده:
اسب عرب یکی از کهن‌ترین و اصیل‌ترین نژادهای اسب در جهان است که نقش مهمی در اصلاح نژاد سایر اسب‌ها ایفا کرده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی پویایی تنوع ژنتیکی در جمعیت اسب عرب ایران طی پنج نسل متوالی (1998-2022) انجام شد. در مجموع 14865 رأس اسب از 7 استان کشور نمونه‌برداری و 11 نشانگر ریزماهواره استاندارد ISAG با روش Multiplex PCRآنالیز گردید. نتایج نشان‌دهنده سطح بالای تنوع ژنتیکی در کل جمعیت‌ می‌باشد. نشانگرهای VHL20 و AHT4 با هتروزیگوسیتی مشاهده‌شده 788/0 و786/0 پایدارترین، وASB2 کم‌تنوع‌ترین نشانگر شناسایی شد. میانگین تعداد آلل مشاهده‌شده 331/291±0/10 بود که بالاترین مقدار مربوط به ASB17 با 6/15 و کمترین مقدار به HTG4 با 2/7 آلل اختصاص داشت. تحلیل روند نسلی، کاهش تعداد آلل (از 363/10در نسل دوم به 909/9 در نسل پنجم) و هتروزیگوسیتی مشاهده‌شده (از 713/0 در نسل دوم به 706/0 در نسل پنجم) را آشکار کرد. اگرچه تمایز ژنتیکی بین نسل‌ها ناچیز بود (05/0≥Fst) ، ضریب همخونی در نسل پنجم به 029/0 افزایش یافت. به طور کلی، جمعیت اسب عرب ایران از تنوع ژنتیکی بالا، ساختار جمعیتی پایدار و همگنی نسبی برخوردار است و مدیریت اصلاح نژاد مطلوب ارزیابی می‌شود. با این حال، روند کاهشی تنوع و افزایش همخونی، ضرورت اعمال مدیریت ژنتیکی هدفمند و پایش مستمر را برای جلوگیری از کاهش بیشتر تنوع و تضمین پایداری و سلامت بلندمدت این نژاد برجسته می‌سازد. این مطالعه نخستین گزارش جامع از پویایی ژنتیکی نسل‌های متوالی اسب عرب ایران بوده و مبنای ارزشمندی برای تدوین راهبردهای حفاظت ژنتیکی فراهم می‌آورد.

کلیدواژه‌ها

• اسب عرب
• تنوع ژنتیکی
• ریزماهواره
• نسل

موضوعات

• ژنتیک و اصلاح نژاد دام و طیور