نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 1. استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان
2 استادیار بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
3 استادیار بخش تحقیقات اقتصادی، اجتماعی و ترویج کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان
چکیده
صنعت زنبورداری به عنوان یکی از زیربخشهای راهبردی کشاورزی، نقش موثری در تحقق امنیت غذایی، ایجاد اشتغال و توسعه پایدار روستایی ایفاء میکند. این پژوهش با هدف تحلیل توانمندیهای رقابتی و پتانسیل توسعه صادراتی صنعت زنبورداری ایران با استفاده از هفت شاخص کلیدی شامل تمرکز تولید، خوداتکایی، پتانسیل صادرات، کارایی تولید، بهرهوری نیروی کار، مکانیزاسیون و تنوع محصولات انجام شد. براساس تحلیل خوشهای و با استفاده از شاخص ترکیبی، استانها در پنج گروه همگن طبقهبندی شدند: صادرات محور (آذربایجان غربی، اردبیل، فارس و آذربایجان شرقی)، خود اتکا (کرمانشاه، مازندران، گیلان، چهارمحال و بختیاری، خراسان شمالی)، متوازن (اصفهان، خوزستان، زنجان، کردستان، کرمان، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان، همدان)، مصرف محور (البرز، ایلام، بوشهر، مرکزی، گلستان، قزوین) و کم پتانسیل (تهران، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، سمنان، سیستان و بلوچستان، قم، جنوب کرمان، هرمزگان، یزد). یافتههای پژوهش حاضر نشان داد شکاف توسعه منطقهای عمیقی در این صنعت وجود دارد، به طوری که اختلاف شاخص ترکیبی توانمندی رقابتی بین استانهای صادرات محور (82/0) و کم پتانسیل (24/0) به 4/3 برابر میرسد. تحلیل حساسیت نیز پایداری ۸۵ درصدی مدل را تایید نمود. برای کاهش شکاف توسعه منطقهای شناسایی شده، راهبردهای پلکانی شامل سیاستگذاری منطقهای تفکیکشده، تخصیص هدفمند منابع، تقویت زنجیره ارزش و نهادسازی پیشنهاد میشود تا هر خوشه بتواند بر اساس سطح توسعهیافتگی و پتانسیلهای موجود، مسیر بهینه رشد و ارتقای صنعت زنبورداری را طی نماید.
کلیدواژهها
موضوعات
)